Axiomata Disputationis pro receptione ad facultatem theologicam gymnasii Basilensis

AxiomataDisputationis pro receptionead facultatem Theologicam gymnasii Basiliensis , Andreae Bodenstein Carolostadii .

Andreas Bodenstein Carolostadius lectori salutem.

Exercitatione, usuque artes omnes confirmari, testis est vel agricultura, quam ob oculos nemo non habet. Agricola nanque licet artem penitus cognorit, nisi tamen usu corroborata sit, arare dum nititur, aut auferetur transversus, aut resultantes passim glebas relinquet, aut intra sulcos cruda scamna, sentietque tandem, quid sit manus exercitio doctas et consuetas admovere. Idem denique etsi sciat ut debeat inserendo manus cum gradu pedeque dextro congruere, dissentient tamen omnia, si exercitatio illa non composuerit. Ipseque ager inaequaliter satus laborabit, hic seminis vi strangulatus, illic inopia obherbescens. Simile quiddam oraculari disciplinae eveniet, praesertim cum data quoque sit, ut adversarium revincamus. Inexercitus porro, in certamen proditurus, aut pessum ibit, aut non efficiet quod debet, maxime aetate hac, in qua hostes fallaciis et imposturis instructos habemus: qui certe facillime per inanem te philosophiam depraedabuntur, ac facies tu deditionem omnium turpissimam. Quid enim inhonestius, quam tete captionibus et sycophantiis dedere? Huic malorum pessimo Senatus noster et prudentissimus, et omni virtutum genere ornatissimus, salutem quaerens, gymnasii moderatores varia eruditione clariss ima ascivit: Qui una auxilium allaturi sanxierunt, ne quisquam posthac profiteatur ullam hic artem, qui ante doctrinae suae specimen ac testimonium publicis in scholis non praebuerit. Eam ob rem mihi mandaverunt, idque serio maxime, ut pro receptione mei ad Theologicam facultatem respondeam, adscriptis scopis, ad quos, ceu stellas, omnis instituatur et currat disputatio. Quorum conatui usqueadeo honesto, sapienti, sanctoque non auscultare impium putavi, quum alioqui ipsorum et autoritate et voluntate nemo plus apud me valere potest. Itaque pronunciata per materias aliquot distribui, subiecique, et obtuli impugnanda: castigaturus quicquid sana doctrina limari potest. Illud vero pietatis iure postulo, ut quisque animum candidum adferat, et indagandae veritatis amantem. Vale, Basileae mense Ianuar. Anno a Christo nato M. D. XXXV.

De Deo pronunciata. 1 Deus est praecipuus eius cognitionis, quam Theologiam vocant, scopus. 2 Deus spiritus est infinitus, aeternusque, et lux sine tenebris. 3 Deus est ubique, coelum tamen habitaculum eius censetur, in quo et requiri vult. 4 Eundem tenemus fide, charitate, timore, fiducia. 5 Illum etiam eo timore sanctificamus, qui potentiam robustioris formidat. 6 Nativum atque genuinum colit, qui naturam dei, eiusque propria assequitur. 7 Alienum mens componens fingit, quoties abdicat dedicanda, et abnuenda illiipsi attribuit. 8 Qui inficiatur deum omnia cernere, gubernare, et tale quiddam, alienum complexus est. 9 Quique inficias is misericordem esse, vel non diligere homines. 10 Imo qui deum aliorum misereri concedit, sed sibi misericordem negat. 11 Finitimus huic est quicunqe serio dubitat, num deus misericors sit? 12 Afflictio credulis interim similes cogitationes atque voces extorquet. 13 Qui dicit, Surge qui obdormis, quid dicit aliud, quam se non videri a deo? At et hoc ipsum athei dicunt. 14 Atqui interest. Sancti intra murmura sua adhuc invocant, fidunt, ac spondent. Impii desperant et contemnunt. 15 Deus in medio ignis de Horeb sic est loquutus, ut deum adesse populus nihil ambigeret. 16 Vocem tamen dei populus non audivit, tametsi audierit ut diutius ferre non posset. 17 Verum audierunt quotquot viva spe Christi delibuti sunt. 18 Deum nullus mortalium, dempto Christo, per se nudumque contemplatus est. 19 In speculo vero et aenigmate plurimi videre. 20 Atque in eodem speculo certo viderunt, ut quis imaginem arboris retro sitae certo cernit in speculo. 21 In eodem visionis genere Moses constitit, quamlibet dilucidius aspexerit omnibus. 22 Moses in nomine tetragrammato deum et praecellentius Abrahamo speculabatur. 23 Tametsi Abrahamus idem nomen tulerit ore et ob oculos tenuerit. 24 Adeo sese deus suis varie aperit et ostendit, iuxta mensuram voluntatis. 25 Deus bonitatem suam impiis etiam declarat, quum eos sustinet, beneficiis allicit. 26 Omnem vero omnis bonitatis plenitudinem reposuit in Christo. 27 Per quem peculiariter piorum est deus nimirum viventium. 28 Illud, Deus non est deus mortuorum sed vivorum, transpositis, quod licet, terminis, belle absolves in tertio hypotheticorum modo. 29 Deitatis plenitudinem corporaliter esse in Christo, est sine mensura et sine figura esse. De Christo effata. 30 Christus duplici natura constitutus, utriusque tum deitatis tum humanitatis propriis officiis functus est. 31 Verbum est aeternum infinitum, deus apud deum, ante omnia, super omnia. 32 Homo verus et naturalis, ex Davidis semine natus. 33 In eadem humanitate duplex conditio, infirmitatis nimirum et virtutis bifario sacerdotii officio convenit. 34 Priore ante tabernaculum immolavit, posteriore introit in sancta non manufacta. 35 In similitudine carnis peccati peccatum abstulit, qui peccatum neque fecit, neque novit. 36 Sanctissimum ac optimum sacerdotem, hostia sancta, impolluta, a peccatoribus segregata decebat. 37 Eandem hostiam nullus hominum alius offerre corporaliter, nec dare potuit. 38 Impius est nec dum qui offerre tentat, sed etiam qui credit offerri posse. 39 Impius quoque qui alio modo offerri volet. 40 Nec ipse Christus offerre in salutem se nostram quivit, nisi per cruciatum et contumeliam crucis. 41 Nec alio loco, quam electo, sacrificare, sanguinemque effundere quivit. 42 Sacerdos secundum ordinem Melchisedek aeditus, sanguinem agni sui corporaliter quidem effudit, non autem affudit. 43 Moses corporali sanguinis iniectu atque contactu cum vasa, tum populum suum reconciliavit. 44 Christus digito dei, id est, per spiritum aeternum sanguinem suum inspersit conscientiis. 45 Moses hysopo et aliis instrumentis corpora tinxit. 46 Sanguis Christi inspersus spiritu, conscientias lavat, quatenusque profluit, eatenus eluit. 47 Qui super nivem dealbat, ut sint sine macula et ruga. 48 Ideo ad perfectum adduxit, conscientias tranquillavit, Mose haud potente, nec ad perfectum adducere, nec tranquillare conscientias. 49 Hac omnia, nempe offerre et effundere sanguinem, opor tuit Christum per mortis cruciatum efficere. 50 Atque hisce sacerdotium, testamentumque novum offirmare, exordiri regnum, pellere satanam, asciscere populum. 51 Is purgatione peccatorum facta, ingressus est in tabernaculum dei verum, ubi summa sacerdotii summi obit munia. 52 Illinc nos virtute divinitus induit, regeneratque semine immortali, regnumque suum, citra observantiam, auspicatur. 53 Illic, advocatus ipse noster, pro nobis, solus, intercedit. 54 Cui functioni nullus angelorum, sanctorumque nullus velit immiscerier. 55 Quanquam constet nos in illorum votis haerere, ipsosque ardenter desiderare, quo desitis viciis conversi salvemur. 56 Christus in sua iustitia pro nobis intercedit, quod nulla creaturarum uspiam audet. 57 Illinc nos sua carne et sanguine pascit, non quidem ad cibatum apparans, quod fecit in cruce, sed spiritum mittit a patre manifestantem et consolantem, ac vere Christo inserentem. 58 Nisi manducaveritis carnem filii hominis, non habebitis vitam in vobis. 59 Hoc dictum Christus pro piis et impiis sic adducit, ut appareat dispositionem ad primum modum hypotheticorum pertinere. At resoluta vocula nisi, tractabis pro piis eleganter in tertio. Contra ab annexo in secundo hypotheticorum modo. De homine propositiones. 60 Homo in similitudine dei secundum imaginem dei procreatus est rectus. 61 Eandem imaginem si cerneres, deitatis ingenium cerneres. 62 Illam opinionibus vanis corrumpi, peccatis obliterari, non funditus eripi. 63 Igniculus ille a deo datus subter impositam vitiorum molem pressus gemit, ad eruptionem tamen molitur. 64 Paulum liberatus promicat ad rectum, iustum, et aequum, hortatur, et ut solet lex a vitiis deterret. 65 Mortis dolor voluptates iniectas dissipat, efficitque quo possit fortius accusare conscientia. 66 Imaginem illam ipsam puto legem esse cordibus omnium inscriptam. 67 Et omnia legis opera in eadem conscripta. 68 Quare minime pessime statuere, modo recte intellexerunt, arbitrantes religionem dei, iuris gentium esse. 69 Quando autem Christus nos ad eam amandat perdiscendam, quaecunque, inquit, quae vultis, etc. consequens est eadem imagine omnia, tum societatis, tum humanitatis iura contineri. 70 Eam imaginem si restitutam ac perceptam haberemus, cessaret armorum fragor, fraudes exciderent, pararetur civitas. 71 Hac regeneramur, renovamurque cognitione dei, iustitia, et veritatis sanctimonia, ad Christi imaginem nequaquam corruptam. 72 In qua renovata Christus habitat et regnat. 73 Corpus peculiaris regenerationis indigum est, sed regenerabitur ob spiritum habitantem in mente. 74 Quod malitiae tantisper obnoxium manet, donec vita defungetur. 75 Miris artibus lex membrorum spiritum appetit, efficiens ut quod velis non facias. 76 Motusque concitat quos aquula haud restingues, atque adeo immedicabiles, ut in illis tollendis opus pariter sit Christo. 77 Qui peccato damnavit in carne peccatum, atque inhabitat ut sedet et tranquillet. 78 Belligerandum igitur adversus nosmetipsos, adversus hanc quam alimus et circumcirca congerimus carnem. 79 Chananaeus tamen ille in Israele relictus est, quo cautior sit et modestior, ne ve sibi iustitiam arroget. 80 Carne prorsus debellata, id est, redempta, dicere licebit: Ubi tuus nunc est o mors aculeus? ubi inferne victoria? 81 In illa corporis regeneratione, quum Christus regnum patri tradet, discrimen erit, aliis ut sol lucentibus, aliis clarius, aliis obscurius fulsuris. Axiomata de peccato. 82 Satan pater peccati. 83 Is agnum dei necavit ab origine mundi, Christicida prius quam nasceretur Christus, et ipse coelis exturbatus esset. 84 Peccavit opinor prius odio Christi, mox consilio occidendi. 85 Is fulminis instar deiectus, ardens odio, Hevam et Adamum ad ortus primum fallaci doctrina, deinceps iniquo facto praecipitavit. 86 Contra legem, ut facerent, pellexit, nec peccavissent, si nulla penitus fuisset lex. 87 Omne peccatum adversae legi renititur, quare sapienter dictum est <h <amart'ia >est`in <h >anom'ia. 88 Ut enim ius a lege oritur, ita contrarium iuris contra legem. 89 Et ut iustum a lege, sic iniquum adversus legem producitur. 90 Elegans et verissimum illud, Per legem cognitio peccati: et, Peccatum non cognosco, nisi per legem. 91 Sed explicatius hoc, <amart'ia >est`in >anom'ia. 92 >adi k'ia et >anom'ia licet concurrant, prioris tamen ratio petenda a postremo. 93 Hinc efficitur illud, quo et Christus in Pharisaeos utitur, iniquitatem nequaquam dici temere cuiuslibet legis renisum. 94 Cum extet, In praeceptis patrum vestrorum nolite ambulare. 95 Quid pecco, si abrogatam aut antiquatam legem negligo, quando Paulus impietatis reos peragit, qui dies cibosque observant, vel sese circuncidi sinunt. 96 Ut non concedo legis imperata facere, qui literam se ruantes, legis mentem circumveniunt, ita contra non dabo in legem committere eos qui voluntati respondent, licet verba non exaequent. 97 Contra legem facit, qui id facit, quod prohibet voluntas dei, lege prolata. 98 In fraudem legis qui literam praetexit, mente praeterita. De lege proloquia. 99 Lex est dei mens et voluntas aeterna, universum mundum regentis imperandi prohibendique sapientia. 100 Ab illa quaevis lex nomen obtinet. 101 Nulla lex, quia scripta sit, lex aestimanda. 102 Legis virtus, non est auditorem iustificare. 103 Nec faciendi vires suppeditare. 104 Nostrae legis virtus summa haec est, manifestare consilium dei, non solum omnia administrantis, sed homines clementer ad aeternam vitam invitantis. 105 Mox discernere inter aequum et iniquum, inter bonum et malum. 106 Deinceps praecipere honesta, vetare contraria. 107 Addam et praemia polliceri bonis, rebellibus poenas minitari. 108 In legis volumine multifarium est iurium genus, siquidem inibi iura comperiuntur divina, naturalia, civilia, et cerimonialia. 109 Cerimonialia ad tempus data, constiterunt. Civilia ad Iudaeorum civitatem spectant, non tamen imitatores damnant. 110 Porro qui divina et naturalia tollit, deum et naturam tollere conatur. 111 Divinis et naturalibus iuribus astringimur omnes. 112 Lex dei per se quidem sancta est, bona est, iusta est, spiritualis est. 113 Tamen incidens in eum, qui secundum carnem ambulat, cupiditates inflammat, non reflectit. 114 Addit denique iram, transgressionesque. 115 Si in spiritualem cadit, oblectat et adiuvat, eritque dei potentia. 116 A iusta lege opus iustum, ab aequa aequum, a bona bonum, a spirituali spirituale dicitur oboriri, dum ad illum exprimitur. 117 In iustificationibus legis gradus sunt. 118 Prima iustificationum est audire et intelligere, scire et comprehendere. 119 Qua tollitur mors, adfertur vita, reconciliatur peccator. 120 Dein opera legis facere, etenim legis factores iusti habentur. 121 In factorum iustitia gradus quoque designantur. 122 Cum non omnia potes, meliora deligas. 123 Christus factoribus legis dicet: Venite, possidete regnum, etc. 124 Frustra sibi prima pollicentur, qui cum possint, absunt a secunda iustificatione. 125 Operibus bonis gloria et honos est pollicitus. 126 Bonum opus duorum respectu definitur, quod ab arbore bona profectum est, et quod imaginem bonae legis exprimit. 127 Bonis operibus iustificamur, et non iustificamur. 128 Lex spiritus et vitae a scripta distat, etiam potentia significandi. 129 Legem illam spiritus et vitae, Christus ministrat. 130 Nec alibi quam in hominis mente scribit. 131 Eadem lex neque citra spiritum datur, neque absque vita advenit. 132 Per eandem mors abit, purgatur cor, ac deo per Christum conglutinatur. 133 Illa ipsa a iure peccati liberat, bona opera viresque faciendi adfert. Aliorum locorum. 134 Gradus, quos Magisteria vocant et Doctoratus, minime sunt in numero per se malorum. 135 Quemadmodum nec opes, nec honores mali per se sunt. 136 Hieremias, Nilum שִׁחוֹר nuncupavit ab ingenio fluminis, et non a limo. 137 Prophetas nemo, rerum naturalium ignarus, perdiscet. 138 Denique caecutiet, qui rerum gestarum rudis plane fuerit. 139 Horeb num mons sit, an montes accuratius dispiciendum. 140 Moriia mons idem ubi templum aedificatum, et Abrahamus filium offerre conatus est. 141 Terra visionis tamen tam late funditur, ut verisimile sit montes Hebal et Garizim complexam esse. 142 Paran 60. milibus Italicis videtur ab Horeb distare. 143 Explicatu perdifficile, num 40. anni a lata sententia, an ab exitu de Aegypto supputandi sint. 144 Par prope difficultas, de 70. senibus. 145 A Ietronis consilio ad constitutionem senum, menses aliquot intercesserunt. 146 Ambigitur de iurisdictione eorum an castrensis, togata, vel an mixta fuerit. 147 Dubiosum hoc: In lacte matris hoedum ne coquito. 148 \heG{H}{\char136}\heA{O}{\char128}J\heF{D}{\char132}E\hebre ciconiam ab affectu et officio significat. 149 רָחָמָה Meropem itidem notat, sed Pelicanum metathesi literarum. 150 Confessionem oratione Christi exactam nemo certe tenet, qui non sentit admissa, quae confitetur. 151 In decima pauperum concurrit ius naturale et civile.

FINIS.